एसएमएस -प्रतिनिधी -सुरेश बोरले.
मुंबई : “माणूस जगावा, पण कीर्ती रूपाने सदैव स्मरणात राहावा,” या उक्तीचे मूर्तिमंत उदाहरण म्हणजे भारतीय चित्रपटसृष्टीतील अजरामर पार्श्वगायक स्वर्गीय मोहम्मद रफी. त्यांच्या निधनाला आज ४६ वर्षे पूर्ण होत असली, तरी त्यांच्या स्वरांचा जादुई प्रवास आजही रसिकांच्या हृदयात तितक्याच ताजेपणाने घुमत आहे.
२४ डिसेंबर १९२४ रोजी पंजाबमधील कोटला सुलतान सिंग येथे जन्मलेल्या मोहम्मद रफी यांचे बालपण लाहोर येथे गेले. लहानपणी एका फकिराच्या सुरेल गायनाने त्यांच्यात संगीताची आवड निर्माण झाली. त्यांचे मोठे बंधू हमीद यांनी त्यांच्या प्रतिभेला योग्य दिशा देत त्यांना शास्त्रीय संगीताचे शिक्षण दिले. उस्ताद अब्दुल वहिद खान, जीवनलाल मट्टू आणि फिरोज निजामी यांच्यासारख्या गुरूंकडून त्यांनी संगीताचे धडे घेतले.
१९४१ मध्ये पंजाबी चित्रपटातून कारकीर्द सुरू झाल्यानंतर रफी मुंबईत आले. संगीतकार नौशाद यांनी १९४४ मध्ये त्यांना हिंदी चित्रपटात मोठी संधी दिली. त्यानंतर १९५० आणि १९६० च्या दशकात रफी यांनी एकापेक्षा एक सरस, सुरेल आणि भावस्पर्शी गीते देत हिंदी चित्रपटसंगीतावर अधिराज्य गाजवले.
शास्त्रीय, भक्तिगीते, गझल, कव्वाली, प्रेमगीते, विरहगीते, विनोदी गीते, देशभक्तीपर गीते अशा प्रत्येक प्रकारात त्यांनी आपल्या आवाजाची जादू निर्माण केली. दिलीप कुमार, देव आनंद, शम्मी कपूर, राजेंद्र कुमार, धर्मेंद्र, जितेंद्र, राजेश खन्ना यांच्यासह अनेक दिग्गज अभिनेत्यांसाठी त्यांनी आवाज दिला. पडद्यावरील कलाकाराच्या व्यक्तिमत्त्वाशी आवाज जुळवून गाणे सादर करण्याची त्यांची कला अद्वितीय होती.
रफी हे केवळ महान गायक नव्हते, तर अत्यंत नम्र, प्रेमळ आणि माणुसकी जपणारे व्यक्तिमत्त्व होते. गरजू संगीतकारांसाठी मानधन न घेता गाणी गाणे, नवोदित कलाकारांना प्रोत्साहन देणे आणि सामाजिक कार्यासाठी मदतीचा हात पुढे करणे हा त्यांच्या स्वभावाचा अविभाज्य भाग होता.
३१ जुलै १९८० रोजी त्यांचे हृदयविकाराच्या झटक्याने निधन झाले. त्यांच्या निधनाची बातमी समजताच संपूर्ण देश शोकसागरात बुडाला. वांद्रे येथील निवासस्थानापासून सांताक्रूझ कब्रस्तानापर्यंत लाखो चाहत्यांनी अश्रुपूर्ण निरोप देत आपल्या लाडक्या गायकाला अखेरचा सलाम केला.
आजही “चौदहवीं का चाँद”, “बहारों फूल बरसाओ”, “तेरी प्यारी प्यारी सूरत को”, “क्या हुआ तेरा वादा” यांसारखी असंख्य अजरामर गीते रसिकांच्या ओठांवर आहेत. स्वर, साधना, नम्रता आणि माणुसकी यांचा संगम असलेल्या या महान गायकाला त्यांच्या पुण्यतिथीनिमित्त विनम्र अभिवादन. त्यांच्या स्वरांचा सुवर्ण ठेवा भारतीय संगीतविश्वाला कायम प्रेरणा देत राहील.